Trẻ bất ngờ sốt cao giữa đêm khiến cha mẹ lo lắng. Đo nhiệt độ, dùng thuốc đúng liều và nhận biết dấu hiệu nguy hiểm rất quan trọng.
1. Sốt không phải lúc nào cũng xấu
Sốt là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi chống lại tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn... Bản thân cơn sốt không gây hại cho não trẻ như nhiều người lo sợ. Mức độ nặng của bệnh cũng không chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ cao hay thấp, mà phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân gây sốt và tình trạng chung của trẻ.
Vì vậy, chỉ nên dùng thuốc hạ sốt khi trẻ sốt kèm khó chịu, quấy khóc, không nên dùng chỉ với mục đích làm giảm nhiệt độ. Các bác sĩ thường khuyên cha mẹ cho trẻ dùng thuốc hạ sốt khi nhiệt độ từ 38,5 độ C trở lên.
2. Nên dùng thuốc hạ sốt nào cho trẻ?
Hai loại thuốc hạ sốt thường được dùng cho trẻ em là paracetamol và ibuprofen. Cha mẹ nên chọn thuốc đơn chất, chỉ chứa một hoạt chất hạ sốt, dạng dành riêng cho trẻ em như siro, gói bột hoặc viên đặt hậu môn. Không nên dùng các loại thuốc cảm phối hợp nhiều thành phần để hạ sốt cao, vì những thuốc này thường có thêm thuốc kháng histamin, thuốc chống nghẹt mũi, vừa không cần thiết vừa làm tăng nguy cơ tác dụng phụ ở trẻ nhỏ.
Liều thuốc hạ sốt cần được tính theo cân nặng của trẻ, không phải theo tuổi hay theo cảm tính. Cha mẹ cần đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn, dùng đúng dụng cụ đo đi kèm như xi lanh hoặc cốc chia vạch, thay vì dùng thìa ăn cơm để đong thuốc dạng lỏng. Mỗi loại thuốc đều có khoảng cách tối thiểu giữa hai lần dùng và số lần tối đa trong 24 giờ, cha mẹ không được vượt quá. Khi chưa rõ liều, cha mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Khi trẻ sốt trong thời điểm dịch sốt xuất huyết, nếu nghi ngờ mắc bệnh, cha mẹ không nên tự ý dùng ibuprofen hoặc aspirin để hạ sốt. Hai thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu ở người bệnh sốt xuất huyết. Paracetamol là thuốc được khuyến cáo để hạ sốt trong trường hợp này, cần dùng đúng liều theo cân nặng và hướng dẫn của nhân viên y tế. Aspirin cũng không được dùng để hạ sốt cho trẻ em vì có thể làm tăng nguy cơ mắc hội chứng Reye – một tình trạng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, gây tổn thương gan và não.
3. Trẻ đang ngủ có cần đánh thức để uống thuốc?
Nếu trẻ đang sốt nhưng vẫn ngủ ngon, thở đều, cha mẹ không cần đánh thức trẻ chỉ để uống thuốc hạ sốt. Thuốc hạ sốt chủ yếu giúp giảm cảm giác khó chịu, không phải chỉ nhằm đưa thân nhiệt về mức bình thường. Vì vậy, khi trẻ đang ngủ yên, cha mẹ có thể để trẻ tiếp tục nghỉ ngơi, đồng thời kiểm tra tình trạng của trẻ trong đêm, chú ý nhịp thở, màu da và khả năng đáp ứng khi được gọi hoặc đánh thức nhẹ. Nếu trẻ thức giấc, quấy khóc, có biểu hiện khó chịu, cha mẹ nên đo nhiệt độ và cân nhắc dùng thuốc hạ sốt khi cần, bảo đảm đúng liều và khoảng cách giữa các lần dùng.
Với trẻ nôn nhiều hoặc không thể uống thuốc, có thể cân nhắc sử dụng thuốc hạ sốt dạng viên đặt hậu môn, với hàm lượng phù hợp cân nặng và theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Cần đặc biệt lưu ý không dùng đồng thời thuốc uống và thuốc đặt có cùng hoạt chất, chẳng hạn paracetamol, vì có thể khiến trẻ nhận quá liều, làm tăng nguy cơ ngộ độc thuốc
4. Có nên dùng xen kẽ paracetamol và ibuprofen?
Nhiều phụ huynh sốt ruột khi thấy trẻ uống thuốc hạ sốt nhưng thân nhiệt chưa giảm nên vội cho trẻ dùng thêm một loại thuốc khác. Tuy nhiên, không nên tự ý cho trẻ uống đồng thời paracetamol và ibuprofen. Nếu trẻ vẫn khó chịu sau khi dùng một loại thuốc, cha mẹ có thể cân nhắc chuyển sang loại còn lại. Việc dùng xen kẽ hai thuốc chỉ nên được cân nhắc khi trẻ vẫn khó chịu hoặc tình trạng này tái diễn trước thời điểm có thể dùng liều tiếp theo, tốt nhất theo hướng dẫn của bác sĩ.
Dùng xen kẽ thuốc có thể khiến cha mẹ nhầm lẫn về thời gian và liều lượng, làm tăng nguy cơ dùng thuốc quá liều. Vì vậy, cần ghi lại tên thuốc, hàm lượng, liều dùng và thời điểm mỗi lần cho trẻ uống để tránh nhầm lẫn. Một lưu ý quan trọng là thuốc hạ sốt không có tác dụng phòng ngừa co giật do sốt. Cha mẹ không nên tự ý rút ngắn khoảng cách giữa các liều hoặc tăng liều với hy vọng ngăn trẻ co giật.
5. Một số lưu ý
Cha mẹ không nên chườm đá, tắm hoặc lau người cho trẻ bằng nước lạnh để hạ sốt. Những biện pháp làm mát bên ngoài không được khuyến cáo vì có thể khiến trẻ khó chịu, run và không giúp cải thiện tình trạng sốt. Thay vào đó, cha mẹ nên để trẻ nghỉ ngơi, mặc quần áo thoáng, phù hợp với nhiệt độ phòng; không ủ trẻ trong nhiều lớp chăn nhưng cũng không mặc quá phong phanh.
Bên cạnh đó, cần cho trẻ uống đủ nước, bú mẹ thường xuyên hơn để phòng mất nước. Nếu trẻ bị nôn hoặc tiêu chảy, có thể sử dụng dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn để bù nước và điện giải. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh. Phần lớn trường hợp sốt ở trẻ là do nhiễm virus, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng điều trị nhiễm khuẩn và cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
Khi nào cần đưa trẻ đi viện ngay, kể cả lúc nửa đêm?
- Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38 độ C trở lên, hoặc trẻ 3–6 tháng tuổi sốt từ 39 độ C trở lên.
- Trẻ ở mọi độ tuổi cũng cần được đi viện ngay khi có một trong các dấu hiệu sau: Co giật, li bì, khó đánh thức hoặc lơ mơ bất thường; thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, tím môi; nổi chấm hoặc mảng xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng; nôn liên tục, không uống được, tiểu ít, môi khô, khóc không có nước mắt; cứng cổ, thóp phồng ở trẻ nhỏ.
- Trẻ sốt kéo dài trên 2 ngày cần được đưa đi khám để tìm nguyên nhân.
- Trẻ sốt từ 5 ngày trở lên bắt buộc phải được bác sĩ đánh giá.
Nguồn : suckhoedoisong
