Chữa bệnh từ cây chìa vôi

ngày 10/09/2015

Theo Đông y, dây chìa vôi có vị ngọt đắng, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt giải độc, tán kết, hành huyết; dùng chữa xương khớp cơ gân đau nhức, viêm thận, ung nhọt lở ngứa, sưng hạch bạch huyết, rắn độc cắn…

Lá đơn, có hình dạng thay đổi, thường xẻ thùy chân vịt, phía cuống hình tim, dài và rộng từ 6-8cm; những lá phía gốc hình mác, hầu như nguyên; lá phía trên chia 5-7 thùy, dài gần bằng nhau, mép hơi có răng cưa. Hoa màu vàng nhạt, mọc thành ngù đối diện với lá, nhưng ngắn hơn lá và có cuống. Quả nang tròn, 5-6mm, khi chín màu đen. Củ tròn, to cỡ quả trứng gà, hai đầu củ hơi nhọn, ngoài đen, trong trắng; có một số củ dính liền vào gốc cây.

Cành (dây), lá và củ của chìa vôi đều có thể sử dụng làm thuốc. Dây lá thường cắt ngắn, sao cho nóng, phơi khô; khi dùng thường ngâm nước vo gạo hoặc tẩm rượu sao. Củ có thể đào quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa thu - đông; đào về, ngâm nước một đêm cho mềm, rồi thái mỏng, phơi khô; khi dùng cũng thường đem ngâm nước vo gạo.

Chữa bệnh từ cây chìa vôi
Chìa vôi kết hợp cùng quế chi trị chứng phong thấp, đau nhức xương khớp.

Theo Đông y, dây chìa vôi có vị ngọt đắng, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt giải độc, tán kết, hành huyết; dùng chữa xương khớp cơ gân đau nhức, viêm thận, ung nhọt lở ngứa, sưng hạch bạch huyết, rắn độc cắn…

Lá chìa vôi có vị đắng, tính lạnh, hơi độc (hữu tiểu độc); có tác dụng trừ nhọt độc, tiêu thũng; dùng chữa ung nhọt, lở ngứa, chai chân lên mắt cá,...

Củ chìa vôi có vị đắng chua, tính bình; có tác dụng thông kinh, tán huyết ứ, trừ tê thấp, lợi tiểu, tiêu độc, sát trùng; thường được sử dụng với tác dụng như dây và lá.

Một số đơn thuốc có sử dụng chìa vôi:

Chữa phong thấp, cơ xương đau nhức: Dây chìa vôi 20g, dây đau xương 15g, cây lá lốt (nhổ liền cả rễ) 15g; sao vàng, hạ thổ, sắc nước uống trong ngày.

Hoặc: Dây chìa vôi 20g, cành dâu 15g, quế chi 10g, bạch chỉ 10g; sắc nước uống ngày 1 thang.

Hoặc: Dây chìa vôi 50g, đương quy 20g, xuyên khung 10g, ngưu tất 40g, cẩu tích 20g; ngâm trong 1 lít rượu ít nhất 1 tuần lễ; ngày uống 2-3 lần, mỗi lần 1 chén con (khoảng 30ml).

Chữa bong gân, chấn thương sưng nề, tụ máu: Lá chìa vôi, lá thầu dầu tía hai thứ bằng nhau; giã nát, trộn với giấm hoặc rượu, sao nóng, đắp và bó vào chỗ chấn thương, ngày thay thuốc 1-2 lần.

Ung nhọt sưng tấy, viêm lở da: Dùng lá chìa vôi tươi, giã đắp; kết hợp với uống thuốc tiêu độc: thổ phục linh 20g, kim ngân hoa 10g, bồ công anh 10g; sắc nước uống trong ngày.

Chai chân mắt cá: Lá chìa vôi tươi giã nát cùng với 1/3 râu tôm sống; đắp vào chỗ bị bệnh, dùng băng cố định, ngày thay thuốc 1 lần.

Bác sĩ Hữu Nam